|
ВГВ – бу «В» гепатитига қарши эмлашдир.
Вирусли «В» гепатити – бу жигар касалланиши билан ифодаланадиган антропоноз инфекцион касалликдир. «В» гепатити вируси қобиқ ва нуклеокапсиддан иборат. Вируснинг қобиғи ВГВ (HBsAg) юзаки антигендан ташкил топган. HbsAg аниқланиши инфекция фаол ривожланиб бораётганлигидан далолат беради.
«В» гепатитининг вируси кўпгина жисмоний ва кимёвий омилларнинг таъсирига ўта чидамлидир. Вирус +60 0С ҳароратда 10 соат ичида яшовчанлигини йўқотади, қайнатилганда эса – 2 соатда ўлади.
Вирусли «В» гепатитининг ўзига хос хусусияти шундаки, хасталик инфекцияси турли манбаларга эга ҳамда уни қўзғатувчи вирус турли йўллар билан бошқа одамга ўтади, ва шу сабабли инфекция кенг тарқалади.
Инфекция манбаи «В» гепатитининг ҳар қандай турига учраган беморлар, шу жумладан ўткир гепатитнинг ўчган ва сариқ касалсиз шаклига дучор бўлганлар ҳамда «В» гепатити вирусига сурункали чалинган ва соғлом инфекция ташувчилар бўлиши мумкин.
Вирусли «В» гепатити қўзғатувчини турли йўллар орқали юқтириш мумкинлиги билан ажралиб туради: - парентерал йўл билан (тери қопламалари ва шиллиқ пардаларининг яхлитлиги бузилганда, «В» гепатити вирусининг инфекцияси билан зарарланган қон ва унинг препаратлари орқали); - жинсий йўл билан; - перинатал йўл билан (чақалоқ аёлларнинг НbsAg мавжуд бўлган туғиш йўллари орқали ўтганда); - она қорнининг ичи инфекция билан зарарланиши.
«В» гепатити профилактикасининг энг самарали усули иммунизация ҳисобланади. Бунинг учун таркибида НbsAg мавжуд бўлган вакцина қўлланилади. Бундай вакцина 1981 йилдан бошлаб ишлатилади. У алюмин гидроксидида адсорбциялаштирилган, тозаланган антигендан тайёрланадиган рекомбинантли вакцина (ген-инженерия асосида) ёки юқори титрларида НbsAg га эга бўлган одам плазмасидан тайёрланган плазмали вакцина бўлиши мумкин. Ушбу вакциналарнинг иккаласи ҳам хавфсиз ва юқори самарали восита ҳисобланади. Гепатитга қарши «В» вакцинасининг учта дозасини олгандан сўнг болаларнинг 95 фоизида антижисмлар ҳосил бўла бошлайди.
«В» гепатитига қарши қўлланиладиган вакцинага нисбатан қўшимча қарши кўрсатмалар: - боланинг оғирлиги 1800 граммдан камроқ; - бош суягининг оғир ички жароҳати; - новвойлар хамиртурушига нисбатан аллергик таъсирланишлар.
«В» гепатитига қарши қуйидаги вакциналар қўлланилади: - «В» гепатити профилактикаси учун рекомбинантли вакцина ( Euvax-B, Hepavax-Gene, Heberbiovac-HB); - «В» гепатитига қарши плазмали вакцина.
«В» гепатити профилактикаси учун қўлланиладиган рекомбинантли вакцина таркибида хамиртуруш ёки сут эмизувчилар ҳужайраларидан синтез йўли билан ҳосил қилинган НbsAg мавжуд. Ушбу препаратни ишлаб чиқариш вақтида одамдан олинган субстанциялар ишлатилмайди. Вакцина суюқ шаклда ишлаб чиқарилади.
Вакцина қуйидаги дозаларда эмланади: - болалар дозаси (янги туғилган чақалоқлар ва 15 ёшгача бўлган болалар учун) - 0,5 мл; - катталар дозаси (15 ёшдан ошганлар учун) - 1,0 мл.
Иммунизация жараёни вакцинанинг учта дозасини қуйидаги схема бўйича юборишдан иборат: -1-чи доза: белгиланган санада; -2-чи доза: 1-чи доза юборилганига 1 ой бўлганидан сўнг; -3-чи доза: 1-чи доза юборилганига 6 ой бўлганидан сўнг.
Янги туғилган чақалоқлар ва болаларга вакцина фақат соннинг олди тарафи ён устки қисмидаги мушаклар остига, катталарга эса – дельтасимон мушакка (елкага) қатъий равишда мушаклар ичига юборилиши лозим. Вакцинани қон томири ичига, тери ичига ва думбага юбориш мумкин эмас.
«В» гепатитига қарши вакцина БЦЖ, АКДҚ, АДҚ-М, полиомиелит, қизамиқ, «А» гепатитига қарши вакциналар билан бирга тайинланиши, лекин турли шприцлардан ва тананинг турли қисмларидан юборилиши керак.
«В» гепатитига қарши вакцина юборилгандан сўнг эмланганларнинг тахминан 15-18 фоизида инъекция юборилган жойда гиперемия ва тери қалинлашиши ҳолати юзага келиши ҳамда баъзан аҳвол қисқа муддатга (1-2 кунга) ёмонлашиб қолиши ва бу жараёнда тана ҳарорати 37 0С – 37,5 0С гача кўтарилиши мумкин.
Саноқли вазиятларда анафилактик шок ҳолати ривожланиши эҳтимоли бор. Аллергияга чалинган болаларда аллергия табиатига оид оғирлашувлар (тошмалар, артралгиялар, миалгиялар) юзага келиши мумкин. «В» гепатитига қарши вакцина +2 0С дан +8 0С гача ҳароратда сақланади. Вакцина нурга нисбатан жуда таъсирчан, шунинг учун уни қоронғи жойларда сақлаш керак. Вакцинани музлатиб қўйиш мумкин эмас. Идиши очилган вакцина фақат +2 0С дан +8 0С гача ҳароратда сақлаш шарти билан 6 соат ичида ишлатиб бўлиниши лозим. Вакцина Бельгия, АҚШ, Корея давлатларида ишлаб чиқарилади.
|