|
КПК - бу қизамиқ, эпидемик паротит ва қизилчага қарши профилактика қилиш учун қўлланиладиган тирик аттенуиризацияланган лиофилизатланган вакцинадир.
Қизамиқ – ўткир инфекцион касаллик бўлиб, унда организмнинг умумий интоксикацияси, экзантема (нарса тошиши) ҳамда ҳалқум, юқори нафас йўллари ва кўзларда катарал хуружлар кузатилади. Қизамиқ касаллигига чалинишни камайтириш борасида жиддий ютуқларга эришилганлигига қарамасдан, ушбу хасталик болалар ўлимига олиб келувчи асосий юқумли касалликлар қаторида ўрин эгалламоқда. Ўзбекистонда 1970 йилда қизамиққа қарши иммунизация ўтказиш дастури жорий этилган эди. Ушбу чора касалланиш даражасини пасайтириш ва қизамиқ касаллиги зўрайиб кетиши ҳолатлари юзага келиши частотасини камайтиришга олиб келди. Кейинги йилларда қизамиққа ёши катта одамлар тобора кўпроқ дучор бўлаётганлиги кузатилмоқда.
Қизамиқ кўп ҳолатларда жиддий оғирлашувлар сабабчиси бўлади. Унинг энг тарқалган оғирлашуви – ўпка яллиғланиши, беморни ўлимга олиб келади. Қизамиқ касаллигининг қўзғатувчиси – ташқи муҳитда кўп вақт сақланиб тура олмайдиган вирусдир. Қуёш нурлари остида у бир неча дақиқада ўлади, ҳаво ҳарорати +370С бўлганда 30-60 дақиқада парчаланиб кетади, +56 0С ҳароратга 3-5 дақиқа давомидагина чидаб тура олади.
Одатда қизамиққа чалинган бемор инфекция манбаи бўлади. Бу жараёнда касалликнинг юқиш вақти продромал давридан бошланиб, баданга нарса тошганидан кеийн 4-чи суткада якунланади.
Инфекция ҳаво-томчи йўли билан юқади. Беморнинг катарал экссудати томчилари инсон организмига ҳаво орқали кўзларнинг шиллиқ пардаси, юқори нафас олиш йўллари ва ҳалқум орқали киради. Касаллик нафақат бемор билан бевосита мулоқот қилиш натижасида (юқиш механизми осон бўлгани сабабли), балки маълум масофадан ҳам юқиши мумкин, қачонки инфекцияланган аэрозоль ҳаво оқими билан, мисол учун, бошқа хонага ўтганда.
Агар сиз ҳаётингизда бир марта қизамиққа учраган бўлсангиз, бу касалликка бошқа ҳеч қачон чалинмайсиз. Қизамиқни профилактика қилиш бўйича энг таъсирчан тадбирлардан бири қизамиққа қарши профилактик эмлашларни амалга оширишдан иборат.
Қизилча – бу майда ола-була экзантема, генерализацияланган лимфаденопатия ва ўрта меъёрда намоён бўладиган безгак билан ифодаланади.
Туғма қизилча синдроми (ТҚС)– бу ҳомиладорлик вақтидаги қизилча вируси бўлиб, ривожланиб бораётган ҳомиланинг органларини касаллантиради, абортлар қилиниши, ҳомила нобуд бўлиши ва туғма нуқсонлар (кар бўлиб қолиш, кўзлар зарарланиши, юрак шикастланиши, ақлий ривожланиш ёки ўсиш тўхтаб қолиши шаклидаги неврологик бузилишлар) ривожланишига олиб келади. Қизилча тўқималар ичида ривожланишга қодир бўлган фильтрланувчи вирус томонидан қўзғатилади. Ушбу вирус организмга ва унинг респиратор трактининг юқори бўлимларига кириб боради, сўнг эса қонга ўтади.
Касаллик инфекциясини тарқатувчи ягона манба сифатида бемор одам эътироф этилади. Касалликнинг юқиш даври – баданга нарса тошишидан 7 кун олдин одам ва 14 кун кейинги вақт давомида. Хасталик ўтиш йўли – ҳаво-томчи йўли ҳамда бемор кишилар бурни ва оғзидан чиқадиган шиллиқликлар билан бевосита алоқа қилишдир.
Касалликнинг аломатлари қуйидагилардан иборат:
- 39 0С ҳароратгача кўтариладиган кучсиз безгак;
- умумий ҳолсизланиш;
- лимфа тугунчаларининг, айниқса орқадаги тугунчаларнинг катталашиб кетиши;
- коньюктивит ва ола-папулезли тошма пайдо бўлиши.
Қизилча ва СВКни томири билан қуритиш бўйича учта принципиал ёндашувлар мавжуд:
- болаларни эмлаш;
- бола туғишни режалаштираётган фарзанд кўриш ёшидаги аёлларни эмлаш.
Эпидемик паротит – бу қулоқлар ёнидаги ва бошқа тупук безларини зарарлантириш билан ифодаланадиган ўткир инфекцион касаллик. Бир қатор вазиятларда патологик жараёнга асаб тизими ва эркакларнинг жинсий органлари жалб қилинади.
Бундай вазиятларда одатда касаллик кескин бошланади – беморнинг ҳарорати кўтарилади, қулоқ ёнидаги безларнинг шишиб қолиши кузатилиб, сўнг улар аста-секин катталаша бошлайди ва шунингдек, жағ остидаги ва тил остидаги тупук безлари ҳам катталашиб қолиши мумкин.
Эпидемик паротит касаллигининг қўзғатувчиси – бу фақат одам учун патогенли, яъни хавфли бўлган вирусдир.
Ушбу вирус паст ҳароратларга яхши бардош бериб (50-700С даражагача) бундай муҳитда 10 ойгача тирик сақланиб туриши мумкин. Ҳаво ҳарорати +600С гача кўтарилганда, вирус 20 дақиқа давомида ўлади.
Инфекциянинг манбаи бемор киши ҳисобланади. Касалликнинг 9-чи кунида бемордан вирус чиқиши тўхтайди ва у атрофдагилар учун юқумли касаллик вирусини тарқатувчи сифатида хавфли бўлмай қолади. Эпидемик паротит ҳаво-томчи механизми орқали юқади. Касаллик инфекцияланган ҳаво билан нафас олиш вақтида юқади. Бундан ташқари, айниқса болаларда, тупук билан ифлосланган нарсалар (ўйинчоқлар) ҳам хасталикни юқтириш омили ҳисобланади.
Эпидемик паротитга қарши фаол иммунизация қилиш учун қуйидаги препаратлар қўлланилади:
- тирик қизамиқ вакцинаси;
- қизамиқ ва қизилчага қарши қўлланиладиган тирик лиофилизатланган вакцина (ҚҚВ);
- қизамиқ, эпидемик паротит ва қизилча профилактикаси учун қўлланиладиган аттенуиризацияланган лиофилизатланган тирик вакцина (КПК, ТРИМОВАКС);
- олдамлар учун қўлланиладиган нормал иммуноглобулин (қизамиққа қарши ишлатиладиган гамма-глобулин).
Тирик кучсизлантирилган қизамиқ вакцинаси (қуруқ) парранда лейкози билан зарарланмаган товуқ эмбрионлари намуналарини қўллаб тайёрланадиган восита. Вакцинанинг ҳар бир дозасида камида 1000 ЦПД50 (50% цитопатик дозаси), тегишли миқдордаги неомицин ва В полимиксини мавжуд бўлади. Препаратни тиклаш учун суюлтирувчи восита сифатида ушбу вакцинага қўшиб бериладиган инъекциялар учун қўлланиладиган махсус сув ишлатилади. Бунинг учун бошқа суюлтирувчи воситалардан (тозаланган сув, натрий хлор, қайнатилган сув ва бошқа суюқликлар) фойдаланиш қатъиян ман этилади.
Вакцина сифатида қўлланиладиган доза 0,5 мл миқдордаги суюлтирилган вакцинадан иборат бўлиб, тери остига юборилади. Инъекцияларни дельтасимон мушак чегарасининг олдидан (елка қисми) юбориш қулайроқ.
Тирик қизамиқ вакцинасини юборишдаги қўшимча қарши кўрсатмалар:
- иммунитет танқислиги ҳолати;
- товуқ тухумининг оқига, неомицинга нисбатан аллергик таъсирланиш;
- бундан аввал иммуноглобулин юборилганлиги;
- ҳомиладорлик.
Турли вакциналар орасидаги энг кичик танаффус камида 1 ойга тенг бўлиши керак. Ушбу вакцинани АКДҚ, АДҚ, АҚ, БЦЖ, ОПВ, вирусли «В» гепатитига қарши вакцинаси билан бир вақтда юбориш мумкин, фақат бунинг учун турли шприцлардан фойдаланиш ва препаратларни тананинг турли жойларидан юбориш лозим. Агар эмланаётган кишига иммуноглобулин юборилган бўлса, унда қизамиққа қарши эмлашлар 3 ойдан кейин амалга оширилади. Шунингдек, агар эмланаётган кишига қон ёки унинг препаратлари қуйилган бўлса, унда қизамиққа қарши эмлашлар 6 ойдан кейин ўтказилади, шунда тромбоцитар масса ёки плазма қуйилган вазиятда қизамиққа қарши эмлашлар 7 ойдан сўнг амалга оширилади. Вакцинация қилинганидан сўнг 2 ҳафта давомида иммуноглобулин қўллашни буюриб бўлмайди.
Айрим вазиятларда вакцина юборилган жойда гиперемия ёки кичик шиш кўринишидаги маҳаллий таъсирланиш кузатилиши мумкин. Бундай ҳолат 1-3 кун давомида сақланиб, тиббий муолажаларсиз асл ҳолига қайтади.
Инъекция қилинганидан сўнг 5-15 кун давомида иситма чиқиши, катарал ҳолатлар (йўтал, коньюктивит, ринит), баъзида ўрта миёна хира-пушти ранг, терисимон тошмалар юзага келиши мумкин. Бундай таъсирланишларнинг давомийлиги кўпи билан 3 кунгача чўзилади ва шу билан бирга, бир-биридан алоҳида ёки бир вақтнинг ўзида намоён бўлиши мумкин.
Тана ҳарорати қуйидагича бўлиши мумкин:
- енгил - 37,7 0С;
- ўртача - 37,8 – 39,4 0С;
- баланд – 39,4 0С дан ҳам юқори.
Иситма юқори бўлган вазиятларда томир тортишиш ҳолатлари юзага келиши эҳтимоли бор. Қизамиққа қарши тирик вакцина юборилгандан сўнг жуда кам вазиятларда энцефалитлар шаклидаги неврологик оғирлашувлар пайдо бўлиши мумкин.
Тирик, кучсизлантирилган қизамиқ вакцинаси (қуруқ вакцина) +2 0С дан +8 0С гача ҳароратда сақланади. Вакцина нурга жуда таъсирчан бўлганлиги учун уни қоронғи жойда сақлаш лозим. Вакцина эритувчи воситани музлатиб қўйиш ва вакцина билан бирга сақлаш мумкин эмас.
Эритилган вакцина фақат +2 0С дан +8 0С гача ҳароратда сақлаш шарти билан 6 соат ичида ишлатиб бўлиниши лозим.
Вакцина Канада ва Россияда ишлаб чиқарилади.
Биотехнологиялар ривожланиши туфайли кейинги ўн йилликда нафақат юқори самарадорлиги, балки хавфсизлиги билан ажралиб турадиган янги авлод вакциналарни яратишда йирик муваффақиятларга эришилди. Бундай вакциналар қаторига қизамиқ ва қизилчага қарши қўлланиладиган тирик лиофилизатланган вакцина (ҚҚВ) киради. Ушбу вакцина қизамиқ ва қизилча вирусларининг тирик штаммларидан тайёрланган. Бу вируслар инсоннинг диплоид ҳужайраларида ривожланади. Вакцина лиофилизатланган (қуритилган) бўлиб, у билан бир ернинг ўзида ишлаб чиқарилган эритувчи восита билан бирга алоҳида флаконларга қадоқланган кўринишда чиқарилади. Бунинг учун бошқа эритувчи воситалардан (тозаланган сув, натрий хлор, қайнатилган сув ва бошқа суюқликлар) фойдаланиш қатъиян ман этилади.
Вакцинанинг ташқи кўриниши – сариғиш-оқ рангли қуруқ юмалоқ гувалак.
Эритувчи воситанинг 0,5 миллилитрида эритилган ва одам учун мўлжалланган бир доза таркибида 1000 ЦПД50 (50% цитопатик доза) қизамиқ вируси ва 1000 ЦПД50 қизилча вируси мавжуд бўлади.
Эритилган вакцина 0,5 мл миқдорда елка қисмига чуқур тери остига юборилади. Вакцина юборилганидан сўнг инъекция қилинган жойда кейинги 24 соат давомида ўртача оғриқ беради. Бу оғриқ одатда 2-3 кундан кейин ўтиб кетади.
Бундай вазиятларнинг 5-15 фоизида вакцина юборилгандан кейин 7-12 кундан сўнг ўрта-миёна гиперемия кузатилиб, 1-2 кун давом этади.
Вазиятларнинг 2 фоизида вакцина юборилгандан сўнг 7-10-чи кунга келиб тошмалар пайдо бўлиб, 2 кундан кейин йўқ бўлиб кетади.
Жуда кам вазиятларда артралгия ва артрит кўринишидаги оғирлашувлар юзага келиши кузатилиб, бир неча кундан 2 ҳафтагача давом этади.
Шунингдек, камдан-кам вазиятларда анафилактик шок ҳолати ва энцефалит ривожланиши мумкин.
ҚҚВ вакцинасини АКДҚ, АДҚ, АҚ, БЦЖ, ОПВ, вирусли «В» гепатитига қарши вакцина билан бир вақтнинг ўзида, фақат турли шприцлардан фойдаланган ҳолда ва тананинг ҳар хил қисмига хотиржамгина ва самарали инъекция қилиб юбориш мумкин. Эмланаётган кишига иммуноглобулин берилган тақдирда, қизамиққа қарши эмлаш жараёни 3 ойдан сўнг ўтказилади. Эмланаётган кишига қон ёки унинг препаратлари қуйиладиган бўлса, қизамиққа қарши эмлаш 6 ойдан кейин ўтказилади, ҳамда тромбоцитар плазма ёки плазма қуйилган тақдирда қизамиққа қарши эмлаш 7 ойдан кейин ўтказилади. Вакцинация қилингандан кейин 2 ҳафта давомида иммуноглобулинларни тайинлаш керак эмас.
Вакцинадан фойдаланишда қўшимча қарши кўрсатмалар:
- иммунитет танқислиги ҳолатлари;
- товуқ туҳумининг оқига, неомицинга нисбатан аллергия;
- бундан аввал иммуноглобулинлар берилиши;
- ҳомиладорлик (вакцинация қилинган аёлларга препарат юборилганидан сўнг 28 кун давомида фарзанд кўриш мақсадида жинсий алоқага киришиш тавсия этилмайди);
- оғир қон касалликлари (лейкемия, яққол ифодаланган анемия ва бошқалар).
Қизамиқ ва қизилчага қарши қўлланиладиган тирик лиофилизатланган вакцина +2 0С дан +8 0С гача ҳароратда сақланади. Вакцина нурга нисбатан жуда таъсирчан, шунинг учун уни қоронғи жойларда сақлаш керак. Вакцина эритувчи воситани музлатиб қўйиш ва вакцина билан бирга сақлаш мумкин эмас.
Эритилган вакцина фақат +2 0С дан +8 0С гача ҳароратда сақлаш шарти билан 6 соат ичида ишлатиб бўлиниши лозим.
Вакцина Ҳиндистонда ишлаб чиқарилади.
Одамнинг нормал иммуноглобулини (қизамиққа қарши гамма-глобулин) кўпгина вирус ва бактерияларга қарши қўлланиладиган турли хусусиятларга эга антижисмларнинг ката миқдорига эга бўлиб, бир қатор юқумли касалликларнинг олдини олиш мақсадида тайинланади.
Бемор билан алоқада бўлган, қизамиққа чалинмаган ва қизамиққа қарши вакцина олмаган 3 ойликдан каттароқ ёшдаги болаларнинг барчаси иммуноглобулин ёрдамида профилактикадан ўтишлари шарт.
Иммуноглобулин дозаси (1,5 ёки 3 мл) бола саломатлигининг аҳволи, унинг ёши ҳамда у қизамиққа учраган бемор билан алоқа қилганидан бошлаб иммуноглобулин берилган вақтга қараб аниқланади.
Иммуноглобулин бериш учун қизамиққа учраган бемор билан алоқа қилганидан бошлаб 5-6 кун энг мақбул давр ҳисобланади. Одатда иммуноглобулин берилганига нисбатан организмнинг таъсирланиши кузатилмайди. Айрим вазиятларда инъекция қилинганидан кейин биринчи кун давомида препарат юборилган жойда кучсиз аломатлар ҳамда тана ҳарорати 37,5 0С гача кўтарилиши кузатилади. Шунингдек, аллергия пайдо бўлиши ва ҳарорат кўтарилиши орқали намоён бўладиган ножўя таъсирлари кузатилиши мумкин.
Иммуноглобулин +2 0С дан +8 0С гача бўлган ҳароратда сақланади.
ҚИЗИЛЧА
Қизилча – майда ола-чипор экзантема, генерализацияланган лимфаденопатия ва ўрта даражали безгак билан ифодаланадиган ўткир вирусли касалликдир. Туғма қизилча синдроми (ТҚС) – бу қизилчанинг вируси бўлиб, ҳомиладорлик вақтида ривожланиб бораётган ҳомиланинг органларини зарарлантиради ва абортни келтириб чиқаради, ҳамда ҳомила нобуд бўлиши ва турли туғма нуқсонлар (қулоғи кар бўлиши, кўзлар ва юрак зарарланиши, шунингдек ақлий ривожи ёки ўсиш тўхтаб қолиши орқали намоён бўладиган неврологик бузилишлар) ривожланишига олиб келади.
Қизилчани тўқималар намуналарида ривожланишга қодир бўлган фильтрланувчи вирус қўзғатади. Вирус инсон организмининг респиратор трактининг юқори бўлимларига кириб боради, сўнг эса қонга ўтади.
Инфекциянинг ягона манбаи – бу бемор одамдир. Зарарлантириш даври – тошма пайдо бўлгунча 7 кун олдин ва 14 кун кейин.
Инфекция ҳаво-томчи йўли билан ҳамда касалланган одамларнинг бурни ва ҳалқумидан чиққан шиллиқлар билан бевосита тўқнашиш натижасида юқади.
Касалликнинг аломатлари қуйидагича:
- юқори бўлмаган безгак тутиши - 39 0С гача;
- умумий кучсизланиш;
- лимфа тугунчаларининг (айниқса энса қисмидаги) катталашиши;
- коньюктивит ва ола-чипор-папулезли тошма. Тошма ёруғ рангли эмас ва қўшилиб кетишга мойиллиги кузатилмайди.
Қизилча ва ТҚС хасталикларини тугатишга нисбатан иккита принципиал ёндашувлар мавжуд:
1. Болалар ва ўсмирларни вакцинациядан ўтказиш;
2. Фарзанд кўриш ёшида бўлган ва бола туғишни режалаштираётган аёлларни вакцинация қилиш.
Қизилчанинг профилактикаси учун қуйидаги препаратлар қўлланилади:
- қизамиқ ва қизилчага қарши қўлланиладиган тирик лиофилизатланган вакцина (ҚҚВ);
- қизамиқ, эпидемик паротит ва қизилчага қарши профилактика учун тирик аттенуиризацияланган лиофилизатланган вакцина (КПК, ТРИМОВАКС);
ЭПИДЕМИК ПАРОТИТ.
Эпидемик паротит – бу қулоқолди ва бошқа тупук безларининг зарарланиши билан ифодаланадиган ўткир инфекцион касалликдир. Баъзи бир вазиятларда патологик жараёнга асаб тизими ва эркакларнинг жинсий органлари жалб этилади..
Одатда касаллик кескин бошланади – тана ҳарорати кўтарилади, қулоқолди безлари бирмунча шишиб қолади, сўнг аста-секин катталашади, шунингдек жағости ва тилости тупук безлари ҳам катталашиб қолиши мумкин.
Эпидемик паротитни қўзғатувчи вирус фақат одам учун патоген хусусиятларга эга.
Вирус паст ҳароратларга чидамли бўлиб (-50-70 0С гача), бундай шароитларда 10 кунгача яшовчанлигини сақлаб туради, +60 0С ҳароратда эса 20 дақиқа ичида ўлади.
Инфекция манбаи бемор одам бўлади. Касалликнинг 9-чи кунига келиб бемордан вирус чиқиши деярли тўхтайди ва у атрофдагилар учун хавф туғдирмай қолади. Эпидемик паротит касаллиги ҳаво-томчи механизми орқали юқади. Одам инфекцияланган ҳаво билан нафас олганда зарарланади. Болалар орасида эса уларнинг туфуги тегиб кетган нарсалар (ўйинчоқлар) хасталик юқишининг омили бўлиши мумкин.
Эпидемик паротитнинг профилактикасида энг асосий ва самарали тадбир фаол иммунизация ҳисобланади.
Бунинг учун қуйидаги препаратлар қўлланилади:
- культурал тирик қуруқ паротит вакцинаси;
- эпидемик паротитнинг профилактикаси учун қўлланиладиган тирик аттенуиризацияланган вакцина;
- қизамиқ, эпидемик паротит ва қизилчага қарши профилактика учун тирик аттенуиризацияланган лиофилизатланган вакцина (КПК, ТРИМОВАКС).
Культурал тирик қуруқ паротит вакцинаси паротит вируси аттенуиризацияланган штаммини япон беданаси эмбрионлари фибробластларининг бирламчи намунасида ривожлантириш усули билан тайёрланади. Вакцина қуритилган шаклда ишлаб чиқарилади. Фойдаланишдан олдин уни ушбу вакцина учун махсус тайёрланган эритувчи восита ёрдамида эритиш лозим. Бошқа эритувчи воситалардан (тозаланган сув, натрий хлор, қайнатилган сув ва бошқа суюқликлар) фойдаланиш қатъиян ман этилади.
Вакцинанинг ташқи кўриниши – сариғиш-пушти ранг модда.
Вакцинанинг эмлаш учун қўлланиладиган дозаси таркибида паротит вирусининг камида 10000 ТЦД50 миқдори ва сульфат гентамицин ёки моносульфат канамицин антибиотикларининг кўпи билан 25 бирлиги мавжуд бўлади. Эмлаш учун мўлжалланган бир доза 0,5 миллилитрни ташқил қилади. Вакцина курак остидаги ёки елка қисмидаги тери остига юборилади.
Болаларнинг асосий қисмида вакцинациядан кейинги жараён бирон аломатларсиз кечади. Айрим болалар қисмида вакцина берилгандан кейин 4-12-чи кунда ҳарорат бироз кўтарилиши ва ҳалқум қисмида катарал ҳолатлари (бўғизнинг енгил гиперемияси, ринит) юзага келиб, 1-3 кунгача сақланиб туриши мумкин. Камдан-кам вазиятларда айнан шу даврда қулоқолди безларининг қисқа муддат сақланиб турадиган (2-3 сутка давом этадиган) бироз катталашиб қолиш ҳолатлари юзага келиши мумкин. Бундай вазиятда одамнинг умумий аҳволи бузулмайди. Саноқли ҳолларда вакцина юборилган жойда терининг кучсиз гиперемияси ва жуда кичик шиш кўринишидаги маҳаллий таъсирланиш кузатилиши мумкин бўлиб, бу асоратлар даволовсиз 1-3 кун ичида ўтиб кетади. Ўта кам вазиятларда вакцинация қилинганларда 2-4 ҳафтадан кейин зиёнсиз кечадиган сероз менингити ривожланиши мумкин.
Эпидемик паротитга қарши вакцинани АКДҚ, АДҚ, АҚ, БЦЖ, ОПВ, вирусли «В» гепатитига қарши вакцина билан бир вақтнинг ўзида, фақат турли шприцлардан фойдаланган ҳолда ва тананинг ҳар хил қисмига инъекция қилиб юбориш мумкин.
Вакцинадан фойдаланишда қўшимча қарши кўрсатмалар:
- иммунитет танқислиги ҳолатлари;
- товуқ туҳумининг оқига, каномицин ва гентамицинга нисбатан аллергия;
- ҳомиладорлик;
- оғир қон касалликлари (лейкемия, яққол ифодаланган анемия ва бошқалар).
Культурал тирик қуруқ паротит вакцинаси +2 0С дан +8 0С гача ҳароратда сақланади. Вакцина нурга нисбатан жуда таъсирчан, шунинг учун уни қоронғи жойларда сақлаш керак. Вакцина эритувчи воситани музлатиб қўйиш ва вакцина билан бирга сақлаш мумкин эмас. Эритилган вакцина фақат +2 0С дан +8 0С гача ҳароратда сақлаш шарти билан 6 соат ичида ишлатиб бўлиниши лозим.
Вакцина Россияда ишлаб чиқарилади.
Эпидемик паротит профилактикаси учун қўлланиладиган тирик аттенуиризацияланган вакцина паротит вируси аттенуиризацияланган штаммини товуқ эмбрионлари намуналарида ривожлантириш усулида тайёрланади. Вакцина қуритилган шаклда ишлаб чиқарилади. Фойдаланишдан олдин уни ушбу вакцина учун махсус тайёрланган эритувчи восита ёрдамида эритиш лозим. Бошқа эритувчи воситалардан (тозаланган сув, натрий хлор, қайнатилган сув ва бошқа суюқликлар) фойдаланиш қатъиян ман этилади.
Вакцинанинг эмлаш учун қўлланиладиган дозаси таркибида тирик аттенуиризацияланган вируснинг камида 5000 ТЦД50 миқдори ва тегишли миқдорда неомицин мавжуд бўлади. Эмлаш учун мўлжалланган бир доза 0,5 миллилитрни ташқил қилади. Вакцина курак остидаги ёки елка қисмидаги тери остига ҳамда мушаклар ичига юбориш мумкин.
Вакцина юборилгандан кейин баъзан инъекция юборилган жойда кучсиз эритема ҳосил бўлиши ҳамда тана ҳароратининг бирмунча кўтарилиши кузатилади. Ушбу ножўя таъсирланишлар узоқ вақт давом этмайди ва вакцина берилганидан кейин 5-чи кундан бошлаб юзага келади. Саноқли вазиятларда сероз минингити пайдо бўлиши мумкин.
Эпидемик паротитга қарши вакцинани АКДҚ, АДҚ, АҚ, БЦЖ, ОПВ, вирусли «В» гепатитига қарши вакцина билан бир вақтнинг ўзида, фақат турли шприцлардан фойдаланган ҳолда ва тананинг ҳар хил қисмига инъекция қилиб юбориш мумкин.
Вакцинадан фойдаланишда қўшимча қарши кўрсатмалар:
- иммунитет танқислиги ҳолатлари;
- товуқ туҳумининг оқига, каномицин ва гентамицинга нисбатан аллергия;
- ҳомиладорлик;
- оғир қон касалликлари (лейкемия, яққол ифодаланган анемия ва бошқалар).
Вакцина +2 0С дан +8 0С гача ҳароратда сақланади. Вакцина нурга нисбатан жуда таъсирчан, шунинг учун уни қоронғи жойларда сақлаш керак. Вакцина эритувчи воситани музлатиб қўйиш ва вакцина билан бирга сақлаш мумкин эмас. Эритилган вакцина фақат +2 0С дан +8 0С гача ҳароратда сақлаш шарти билан 6 соат ичида ишлатиб бўлиниши лозим.
Вакцина Францияда ишлаб чиқарилади.
|
